Không phải ai làm trong ngành đầu tư cũng bắt đầu đầu tư từ sớm. Alex — người từng khởi nghiệp tại State Street, một trong những đơn vị quản lý ETF lớn nhất toàn cầu — thừa nhận điều đó từ chính kinh nghiệm của mình.
Sai lầm lớn nhất trong hành trình đầu tư của Alex không phải là chọn sai cổ phiếu hay thua lỗ trong một giao dịch nào đó. Đó là sai lầm gần như không thể sửa chữa: không bắt đầu đầu tư sớm hơn.
Không đầu tư sớm hơn: Sai lầm đáng tiếc nhất
Một sự thật thú vị là không phải ai làm trong mảng đầu tư cũng đều bắt đầu đầu tư từ sớm. Để quý vị hiểu rõ hơn về bối cảnh, tôi khởi nghiệp tại một trong những quỹ đầu tư lớn nhất toàn cầu, State Street. Nếu ai đã từng đầu tư vào ETF, hẳn sẽ biết State Street là một trong những đơn vị tiên phong với quỹ SPY, đầu tư vào 500 công ty hàng đầu thế giới. Hiện tại, họ là công ty quản lý quỹ SPY lớn nhất toàn cầu.
Khi làm việc tại State Street, đặc biệt là trong giai đoạn mới khởi nghiệp, tôi chứng kiến vô số giao dịch của các quỹ đầu tư. Tôi cũng hiểu được phần nào cấu trúc danh mục mà các quỹ này đang đầu tư vào. Tuy nhiên, không phải ai làm trong ngành cũng thực sự hứng thú với việc đầu tư cho bản thân.
Thực tế, vào những năm 2011-2012, phần lớn đồng nghiệp của tôi đều đầu tư thông qua Superfund – một hình thức quỹ hưu trí phổ biến ở Úc. Khi đó, nếu lương là 10 đồng, 9 đồng thu về và 1 đồng được tự động trích vào Superfund do doanh nghiệp chọn để đầu tư. Với tôi lúc mới khởi nghiệp, đây là hình thức đầu tư không mấy quan tâm; 1 đồng đó gần như "mất đi" và tôi chỉ tập trung vào 9 đồng còn lại.
Mặc dù tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính và Kế toán, học về Corporate Finance (Tài chính doanh nghiệp), nhưng tôi hầu như không đầu tư gì trong thời gian đi học. Ngay cả khi làm việc cho quỹ đầu tư, tôi chỉ tập trung vào công việc chuyên môn: khớp lệnh, quản lý rủi ro danh mục, các phần kế toán và tài chính phức tạp.
Bước ngoặt từ quỹ hưu trí
Sau 2 năm đi làm, có một điều đã thay đổi hoàn toàn tư duy của tôi: đó là khi tôi thấy được quỹ Superfund của mình. Khoản tiền mà công ty trích 10% lương và đầu tư cho tôi bắt đầu tăng trưởng đáng kể. Những tháng đầu tiên không thấy rõ hiệu quả, nhưng khi số tiền bắt đầu lớn hơn cả mức lương và tiếp tục tăng trưởng mạnh, tôi thực sự ngạc nhiên.
Khi đó, dù đang làm việc cho một quỹ đầu tư, tôi mới bắt đầu nghiêm túc tìm hiểu về cách hoạt động của các quỹ này. Tôi nghiên cứu sâu hơn về quỹ đầu tư là gì, họ xây dựng danh mục ra sao, và tại sao nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ ở Úc lại tin tưởng gửi tiền cho họ, đặc biệt là vào các ETF hoặc quỹ mở.
Tôi nhận ra rằng đây là một cách đầu tư vô cùng hiệu quả. Sau 2 năm theo dõi quỹ hưu trí của mình, tôi bắt đầu tự mình đầu tư nghiêm túc.
Khi nhìn lại, tôi hiện đã 37-38 tuổi và có một hành trình dài trong lĩnh vực đầu tư. Tôi đang thực hiện nhiều series đầu tư như Tích sản 131, Đầu tư vào quỹ mở Việt Nam, hay thử thách 696 với quỹ ETF. Từ việc quản lý quỹ, đến đầu tư vào PE (Private Equity) và VC (Venture Capital), tôi đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm, từ đầu tư vào các công ty chưa niêm yết đến các công ty đã lên sàn.
Thật sự, tôi hối hận vì đã không bắt đầu sớm hơn, đặc biệt là việc đầu tư vào các quỹ.
Nếu có con cái, tôi chắc chắn sẽ khuyên chúng bắt đầu tập tành đầu tư từ năm 18 tuổi.
Sức mạnh của thời gian và lãi kép
Một quan điểm sai lầm phổ biến là nhiều người nghĩ rằng "Tôi phải làm trong mảng đầu tư thì tôi mới đầu tư được". Thực ra, đầu tư khá đơn giản, và nếu bạn đầu tư tốt, đặc biệt vào các quỹ đầu tư, thì điều đó sẽ mang lại lợi ích lớn cho bạn.
Để minh họa tại sao việc đầu tư sớm lại quan trọng đến thế trong cuộc đời và giúp bạn xây dựng tài sản tốt hơn, tôi sẽ đưa ra một ví dụ. Bạn có thể bỏ tiền mua được chiếc xe, mua được căn nhà, nhưng có một thứ mà cả người giàu lẫn người nghèo đều có giới hạn: đó là thời gian. Và thời gian chính là một trong những sức mạnh lớn nhất. Ai cũng từng nghe câu nói "Time is money" – Thời gian là tiền bạc.
Khi tôi bắt đầu nghiêm túc đầu tư, bỏ thêm tiền ngoài khoản quỹ hưu trí bắt buộc, tôi khoảng 24-25 tuổi. Nhưng tôi ước rằng mình có thể đầu tư sớm hơn nhiều. Khoảng thời gian tôi đã bỏ lỡ đó, với sức mạnh của lãi kép, là điều không thể lấy lại được.
Lãi kép – hay còn gọi là Compound Interest – được mệnh danh là kỳ quan thứ 8 của thế giới. Sức mạnh của nó là có thật, và tôi sẽ chứng minh cho bạn thấy tầm quan trọng của việc đầu tư sớm để tận dụng lãi kép.
Câu chuyện của Bạn A và Bạn B: Ai sẽ giàu hơn?
Giả sử chúng ta có hai người bạn: Bạn A và Bạn B. Cả hai đều 25 tuổi và cùng có ý định đầu tư.
-
Bạn A là người đã tìm hiểu về đầu tư và muốn bắt đầu sớm để tận dụng lãi kép. Bạn A đầu tư 3 triệu đồng mỗi tháng vào một quỹ có tỷ suất lợi nhuận trung bình 10% một năm, từ năm 25 tuổi đến 40 tuổi (tổng 15 năm). Sau đó, bạn dừng việc bỏ thêm tiền vào nhưng vẫn để số tiền đó trên thị trường, cho phép lãi kép tiếp tục phát triển cho đến khi bạn nghỉ hưu vào năm 60 tuổi.
-
Bạn B lại nghĩ rằng mình còn trẻ, muốn dành 10 năm để tận hưởng cuộc sống. Bạn B quyết định sẽ nghiêm túc đầu tư khi lập gia đình, tức là vào năm 35 tuổi. Từ năm 35 tuổi đến 60 tuổi (tổng 25 năm), Bạn B cũng trích 3 triệu đồng mỗi tháng để đầu tư vào quỹ có tỷ suất lợi nhuận 10% một năm.
Vậy câu hỏi đặt ra là: Đến năm 60 tuổi, ai sẽ là người có nhiều tiền hơn?
Hãy thử dừng lại một chút và đoán xem. Bạn A chỉ đầu tư trong 15 năm, sau đó để tiền tự sinh sôi nảy nở trong 20 năm tiếp theo. Trong khi đó, Bạn B đầu tư liên tục trong 25 năm, nhưng lại bắt đầu muộn hơn.
Nếu quý vị muốn câu trả lời, tôi sẽ bật mí ngay lập tức:
Bạn A là người có nhiều tiền hơn, và không chỉ nhiều hơn một chút.
Đến năm 60 tuổi, với tỷ suất lợi nhuận 10% và mỗi tháng bỏ 3 triệu đồng:
- Bạn A có 8.4 tỷ đồng.
- Bạn B chỉ có khoảng 4 tỷ đồng.
Số tiền của Bạn A gấp đôi số tiền của Bạn B, dù Bạn A đầu tư ít năm hơn!
Lý do nằm ở sự khác biệt 10 năm đầu tư sớm hơn của Bạn A (từ 25 đến 35 tuổi). Khoảng thời gian này tạo ra một "độ tích lũy" ban đầu đáng kể. Khi danh mục đầu tư đạt đến một mức độ nhất định, lãi kép bắt đầu phát huy tối đa sức mạnh của nó.
Lãi mẹ sinh lãi con có nghĩa là: nếu năm nay bạn đầu tư 100 triệu đồng với tỷ suất lợi nhuận 10%, năm sau bạn sẽ có 110 triệu đồng. Nhưng đến năm thứ hai, bạn sẽ nhận được 10% của 110 triệu đồng, tức là 11 triệu đồng tiền lãi, chứ không còn là 10 triệu đồng nữa. Cứ thế, số tiền lãi sẽ ngày càng lớn hơn.
Điều kiện đầu tư ngày nay: Dễ dàng hơn bao giờ hết
Khi tôi còn ngồi trên ghế nhà trường, việc mở một tài khoản chứng khoán và tự giao dịch khá phức tạp và đòi hỏi nhiều thủ tục nghiêm ngặt, đặc biệt là ở Úc.
Tuy nhiên, như quý vị thấy ở Việt Nam trong những năm gần đây, điều kiện để mở một tài khoản chứng khoán trở nên vô cùng dễ dàng. Chỉ cần vài bước đơn giản, bạn đã có thể bắt đầu. Thực tế, không có lý do gì để những bạn trẻ, đặc biệt là dưới 30 tuổi, không bắt đầu đầu tư sớm hơn. Việc này chắc chắn chỉ mang lại lợi ích cho bạn.
Một trong những điều tôi nghĩ là tốt nhất khi bạn còn trẻ và muốn đầu tư nhưng lo lắng về kiến thức, đó là gửi tiền vào các quỹ đầu tư. Ngay cả những khoản đầu tư thông qua quỹ hưu trí (Superfund) của tôi ở Úc, tôi không cần phải làm gì cả mà chúng vẫn tích lũy một số tiền khá ổn định.
Môi trường đầu tư ở Úc khá tốt với cơ chế này. Hiện tại ở Việt Nam chưa có chương trình tương tự, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn không thể chủ động tìm hiểu và bắt đầu.
Kết Luận
Sai lầm lớn nhất của tôi là không đầu tư sớm hơn, và tôi mong rằng ví dụ về Bạn A và Bạn B sẽ giúp quý vị thấy rõ sức mạnh không thể chối cãi của việc bắt đầu sớm và tận dụng lãi kép. Đầu tư sớm không chỉ giúp bạn tích lũy tài sản hiệu quả hơn mà còn mang lại sự an tâm khi đối mặt với những biến động của thị trường.
Một trong những cách dễ nhất để đầu tư hiệu quả cho người mới bắt đầu là thông qua Index fund, ETF hoặc quỹ mở. Việc trích một khoản tiền định kỳ để đầu tư, bất kể thị trường lên hay xuống, sẽ giúp bạn xây dựng kỷ luật và không bị cảm xúc thị trường chi phối. Khi còn trẻ, bạn có nhiều thời gian để vượt qua các chu kỳ khủng hoảng và hưởng lợi từ sự hồi phục của thị trường về lâu dài.
Nếu có thể quay lại tuổi 20, bạn sẽ bắt đầu đầu tư ngay không? Điều gì từng khiến bạn trì hoãn? Chia sẻ tại cộng đồng Stag - Giáo dục tài chính và đầu tư bền vững.
Muốn tự đọc được báo cáo tài chính như thế này? Stag cung cấp các khóa học phân tích báo cáo tài chính và đầu tư quỹ mở/ETF — được truyền tải đơn giản, dễ hiểu, không cần nền tảng tài chính chuyên sâu.