Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển vượt bậc, trở thành một trong những thị trường năng động nhất khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, sự tăng trưởng nhanh chóng này cũng kéo theo một cuộc chiến khốc liệt không chỉ giữa các sàn thương mại điện tử mà còn lan rộng sang lĩnh vực giao hàng chặng cuối.
Gần đây, hai cái tên quen thuộc trong ngành giao hàng là Ninja Van và LEX (công ty giao hàng của Lazada) đã âm thầm rời khỏi thị trường Việt Nam. Sự kiện này đặt ra câu hỏi lớn: liệu đây là cơ hội hay thách thức cho các công ty giao hàng nội địa?
Trong bối cảnh các sàn thương mại điện tử lớn ngày càng củng cố vị thế và thậm chí xây dựng đội ngũ giao hàng riêng, cục diện thị trường logistics chặng cuối đang thay đổi nhanh chóng.
Thị trường Thương mại điện tử Việt Nam: Sân chơi của hai ông lớn
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ. Ước tính đến năm 2025, tổng doanh thu của bốn sàn thương mại điện tử lớn nhất Việt Nam sẽ đạt 17 tỷ đô la, tăng 35% so với năm 2024. Tuy nhiên, miếng bánh thị phần lại không được chia đều.
Thực tế, thị trường hiện nay gần như là cuộc chơi của hai ông lớn: Shopee và TikTok Shop. Shopee đang dẫn đầu với khoảng 56% thị phần, trong khi TikTok Shop, dù mới ra đời vào năm 2021, đã nhanh chóng vươn lên chiếm tới 41% thị phần. Sự thống trị của hai nền tảng này đã định hình lại toàn bộ chuỗi cung ứng, đặc biệt là dịch vụ giao hàng.
Cuộc đua khốc liệt của các ông lớn giao hàng
Cuộc chiến trên các sàn thương mại điện tử kéo theo sự cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực giao hàng chặng cuối. Các sàn lớn thường liên kết chặt chẽ hoặc sở hữu công ty giao hàng riêng để tối ưu hóa quy trình và chi phí.
Nếu nhìn vào thị phần của các công ty giao hàng trong thương mại điện tử, hai cái tên nổi bật nhất là SPX và J&T Express.
SPX, công ty giao hàng nội bộ của Shopee, hiện chiếm khoảng 28% thị phần về khối lượng đơn hàng. Trong khi đó, J&T Express đang dẫn đầu với khoảng 33% thị phần.
J&T Express là một công ty logistics có nguồn gốc từ Indonesia, thành lập năm 2015. Công ty này đã huy động được hơn 20 tỷ đô la trong các vòng gọi vốn gần đây từ các nhà đầu tư lớn của Trung Quốc như Sequoia Capital China, Boyu Capital và Tencent. Với mạng lưới phân phối rộng khắp không chỉ ở Việt Nam mà toàn Đông Nam Á, J&T Express đã đạt được khối lượng đơn hàng rất lớn trong năm 2025 và có khả năng giảm chi phí giao hàng tới một phần ba. Không khó hiểu khi TikTok Shop, với sự phát triển mạnh mẽ ở Đông Nam Á, đã chọn J&T Express làm đối tác chiến lược.
Ai là người thua cuộc?
Trong bất kỳ cuộc chiến thị trường nào, bên cạnh những người chiến thắng, luôn có những người phải rời cuộc chơi.
Đầu tiên phải kể đến LEX, công ty giao hàng của Lazada. Khi thị phần của Lazada tại Việt Nam giảm sút nghiêm trọng, chỉ còn khoảng 3% tính đến năm 2025, khối lượng đơn hàng của LEX cũng giảm theo, dẫn đến việc công ty này phải rút lui.
Tương tự, Ninja Van cũng là một trong những công ty bị ảnh hưởng. Khi mới gia nhập thị trường Việt Nam vào năm 2016, Lazada là một trong những đối tác lớn của Ninja Van. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào một sàn thương mại điện tử đang mất dần thị phần đã khiến Ninja Van gặp khó khăn và cuối cùng cũng rời khỏi thị trường.
Những công ty giao hàng không có liên kết chặt chẽ với các sàn thương mại điện tử lớn đang dần bị loại khỏi cuộc chơi.
Thực tế cho thấy, các sàn thương mại điện tử lớn thường hợp tác với nhiều đối tác giao hàng, nhưng những công ty có mối liên kết sâu sắc và chiến lược với sàn sẽ có lợi thế cạnh tranh vượt trội. Ví dụ, Shopee có SPX, còn TikTok Shop chủ yếu hợp tác với J&T Express.
Thách thức mới cho các công ty giao hàng nội địa
Vậy còn các công ty giao hàng của Việt Nam như Giao Hàng Nhanh, Giao Hàng Tiết Kiệm và các đơn vị khác? Hiện tại, tổng thị phần của các công ty giao hàng nội địa chỉ chiếm khoảng 39% tổng khối lượng đơn hàng thương mại điện tử.
Sự ra đi của Ninja Van và LEX có vẻ tạo ra cơ hội, nhưng một thách thức lớn hơn đang hiện hữu: TikTok Shop đang xây dựng đội giao hàng riêng của họ, tương tự như cách Shopee đã làm với SPX. Khi các sàn thương mại điện tử lớn tự chủ về logistics, thị phần của các công ty giao hàng bên thứ ba, đặc biệt là các công ty nội địa, sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Điều này gợi nhớ đến câu chuyện đáng tiếc của Tiki, một công ty thương mại điện tử của Việt Nam, đã dần mất đi thị phần và gần như biến mất trên bản đồ thương mại điện tử Việt Nam. Liệu các công ty logistics nội địa có thể tìm được hướng đi mới khi cơ hội hợp tác với các sàn lớn ngày càng thu hẹp?
Kết Luận
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang phát triển nhanh chóng nhưng cũng đầy biến động, với sự thống trị rõ rệt của Shopee và TikTok Shop. Điều này đã tạo ra một cuộc đua khốc liệt trong lĩnh vực giao hàng chặng cuối, nơi các công ty có liên kết chặt chẽ với sàn như SPX và J&T Express đang chiếm ưu thế.
Sự rút lui của Ninja Van và LEX là minh chứng cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ chiến lược với các sàn thương mại điện tử lớn. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất có lẽ vẫn còn ở phía trước, khi TikTok Shop đang có kế hoạch xây dựng đội ngũ giao hàng riêng. Điều này sẽ tạo áp lực không nhỏ lên các công ty giao hàng nội địa như Giao Hàng Nhanh và Giao Hàng Tiết Kiệm, buộc họ phải tìm kiếm những chiến lược mới để tồn tại và phát triển trong một thị trường ngày càng cạnh tranh.