Lạm phát tại Mỹ đang ở mức cao nhất kể từ tháng 3 năm 2023. Cụ thể, vào tháng 5 năm 2026, chỉ số lạm phát của Mỹ đã đạt khoảng 4,2% so với cùng kỳ năm trước.
Điều này đặt ra một câu hỏi lớn: Lạm phát cao ở Mỹ sẽ ảnh hưởng như thế nào đến nền kinh tế Việt Nam? Đặc biệt khi Mỹ thường có xu hướng "xuất khẩu" lạm phát ra toàn cầu, khiến các quốc gia khác cũng phải đối mặt với áp lực tương tự.
Bài viết này sẽ đi sâu phân tích tình hình lạm phát Mỹ, phản ứng của Ngân hàng Trung ương Mỹ (Fed), và những tác động trực tiếp đến Việt Nam đồng cũng như triển vọng kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hiện tại.
Lạm phát Mỹ tăng cao: Nguyên nhân và diễn biến
Sau một thời gian duy trì dưới ngưỡng 4%, lạm phát của Mỹ đã có xu hướng tăng trở lại. Khi Tổng thống Biden kết thúc nhiệm kỳ và ông Trump nhậm chức vào tháng 2 năm 2025, lạm phát Mỹ ở mức khoảng 3%. Tuy nhiên, đến tháng 5 năm 2026, con số này đã vọt lên 4,2%, mức cao nhất kể từ tháng 3 năm 2023.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng này không quá khó hiểu: giá dầu đã tăng khoảng 50% kể từ khi cuộc chiến ở Iran nổ ra. Mặc dù Mỹ là một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, nhưng giá dầu mà người dân Mỹ phải trả vẫn rất cao. Điều này là do giá dầu là giá dầu quốc tế. Các nhà sản xuất dầu ở Mỹ sẽ bán cho bất kỳ quốc gia nào trả giá cao nhất, thay vì ưu tiên thị trường nội địa. Các nước Đông Nam Á "khát dầu" sẵn sàng trả thêm tiền để mua dầu, khiến giá dầu toàn cầu và cả giá dầu nội địa Mỹ đều tăng.
Việc giá dầu tăng mạnh đã kéo theo sự tăng giá của nhiều mặt hàng tiêu dùng và dịch vụ nội địa khác, góp phần đẩy lạm phát tổng thể lên cao.
Phản ứng của Ngân hàng Trung ương Mỹ (Fed)
Với tình hình lạm phát tăng cao, Ngân hàng Trung ương Mỹ (Fed) buộc phải có những động thái cứng rắn. Ngay cả khi ông Biden rời nhiệm sở, Chủ tịch Fed Jerome Powell đã rất thận trọng trong việc giảm lãi suất. Hiện tại, Fed vẫn duy trì lãi suất ở mức cao, khoảng 3,5-3,75%.
Với lạm phát tiếp tục tăng, các chủ tịch Fed mới sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc giữ lãi suất ở mức cao. Nhiều chuyên gia dự đoán rằng Fed sẽ phải duy trì lãi suất ở mức hiện tại cho đến cuối năm 2026, và thậm chí có thể phải tăng thêm 0,25% vào năm 2027.
Việc Fed duy trì lãi suất cao là một công cụ bắt buộc để kiềm chế lạm phát, nhưng đồng thời cũng gây ra những bất lợi đáng kể cho các nền kinh tế khác trên toàn cầu.
Áp lực lên Việt Nam đồng (VND)
Khi Fed giữ lãi suất cao, đồng Đô la Mỹ (USD) trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư. Điều này tạo ra áp lực lớn lên các đồng tiền khác, trong đó có Việt Nam đồng. Các nhà đầu tư nước ngoài và các nhà nhập khẩu Việt Nam có xu hướng giữ USD thay vì VND.
Thực tế đã chứng minh điều này:
Hãy xem xét một ví dụ cụ thể: Nếu nhà đầu tư gửi tiền hoặc mua trái phiếu của Ngân hàng Trung ương Mỹ, họ có thể nhận được lãi suất khoảng 4% với độ an toàn cao và thanh khoản dồi dào. Trong khi đó, nếu họ đầu tư vào Việt Nam, để đạt được cùng một tỷ suất lợi nhuận 4% sau khi trừ đi mức trượt giá của VND so với USD (khoảng 4% mỗi năm), khoản đầu tư của họ ở Việt Nam phải sinh lời khoảng 8-9%. Tuy nhiên, mức lợi nhuận 8-9% hay 10% này lại không được đảm bảo.
Chính vì lý do này, các nhà đầu tư nước ngoài thường ưu tiên nắm giữ USD, gửi tiền hoặc mua trái phiếu Mỹ để hưởng lợi tức chắc chắn và thanh khoản cao hơn. Điều này dẫn đến việc họ bán VND và mua USD, gây áp lực lớn lên tỷ giá hối đoái. Minh chứng rõ ràng nhất là việc nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng khỏi thị trường chứng khoán Việt Nam với tỷ lệ khá cao, điển hình là 16.000 tỷ đồng trong tháng 5 năm 2026.
Thách thức cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và kinh tế Việt Nam
Trong bối cảnh lạm phát của Việt Nam cũng đang ở mức cao (khoảng 5,5-5,6% trong tháng 5 vừa qua), Ngân hàng Nhà nước (NHNN) không còn cách nào khác ngoài việc phải giữ lãi suất điều hành ở mức cao để ổn định VND và kiềm chế lạm phát.
Tuy nhiên, việc duy trì lãi suất cao lại tạo ra một thách thức lớn cho nền kinh tế. Khi lãi suất cao, các ngân hàng thương mại khó có thể cho vay ra với mức lãi suất hấp dẫn, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Điều này làm chậm lại tốc độ phát triển kinh tế, đặc biệt khi Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm nay.
Đây là một bài toán cực kỳ khó khăn cho NHNN: vừa phải giải quyết lạm phát cao và áp lực lên VND bằng cách giữ lãi suất cao, đồng thời phải tìm cách để nguồn vốn vẫn có thể tiếp cận được với doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Kết Luận
Tình hình lạm phát cao ở Mỹ và chính sách lãi suất cứng rắn của Fed đang tạo ra những làn sóng ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Áp lực lên Việt Nam đồng là rõ rệt, thể hiện qua sự mất giá và dòng vốn ngoại rút ròng.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang đứng trước một lựa chọn khó khăn: kiềm chế lạm phát và ổn định tỷ giá bằng cách giữ lãi suất cao, nhưng điều này lại có thể cản trở tăng trưởng kinh tế. Liệu Việt Nam có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026 trong bối cảnh đầy thách thức này? Đây là câu hỏi mà thời gian sẽ trả lời.
