Việt Nam đang đứng trước một trong những dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm quốc gia: Sân bay Long Thành. Với tổng chi phí dự kiến lên đến 16 tỷ USD, dự án này không chỉ là biểu tượng của khát vọng phát triển mà còn là tâm điểm của nhiều tranh luận về hiệu quả đầu tư và khả năng sinh lời.
Liệu con số khổng lồ này có phải là một khoản chi phí hợp lý, hay Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ lãng phí? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đặt Sân bay Long Thành vào bối cảnh khu vực và so sánh với những "người hàng xóm" đã thành công.
Bối cảnh: Sân bay Tân Sơn Nhất quá tải và nhu cầu mở rộng
Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến hấp dẫn cho cả nhà đầu tư và du khách quốc tế. Chỉ riêng trong tháng 1 năm 2026, đất nước đã đón một lượng khách kỷ lục, khoảng 2,5 triệu lượt. Sự tăng trưởng mạnh mẽ này đặt ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng hiện có, đặc biệt là Sân bay Quốc tế Tân Sơn Nhất – cửa ngõ chính đón đa số hành khách.
Sân bay Tân Sơn Nhất, ngay cả sau khi hoàn thành nhà ga T3, có sức chứa khoảng 50 triệu khách mỗi năm. Tuy nhiên, hiện tại, sân bay này đã gần đạt ngưỡng với khoảng 43 triệu lượt khách, trong đó có 18 triệu lượt là khách quốc tế. Tình trạng quá tải này là một rào cản lớn cho mục tiêu phát triển và mở rộng vòng tay đón thêm du khách cùng nhà đầu tư nước ngoài của Việt Nam. Do đó, việc xây dựng một sân bay lớn hơn như Long Thành là điều không thể tránh khỏi.
Dự án Sân bay Long Thành: Quy mô và chi phí đầu tư
Sân bay Long Thành được quy hoạch cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 30km, trên một khu đất rộng 5.000 hecta. Dự án được chia thành 3 giai đoạn, với tổng chi phí dự kiến sau cả 3 giai đoạn lên tới khoảng 16 tỷ USD.
Giai đoạn 1: Nền tảng ban đầu
Giai đoạn đầu tiên của dự án có chi phí xây dựng khoảng 110.000 tỷ đồng, tương đương 5,4 tỷ USD. Trong giai đoạn này, sân bay sẽ có một đường băng và sức chứa khoảng 25 triệu khách mỗi năm.
Con số 5,4 tỷ USD cho giai đoạn 1 tương đương khoảng 1,1% GDP của Việt Nam vào năm 2025. Đây là một khoản đầu tư đáng kể, đặt ra câu hỏi lớn: Liệu chi phí này có quá cao, và dự án có mang lại giá trị tương xứng?
Các giai đoạn tiếp theo và tổng công suất
Sau giai đoạn 1, sân bay sẽ tiếp tục được mở rộng:
- Giai đoạn 2: Nâng công suất lên 50 triệu khách.
- Giai đoạn 3: Đạt công suất tối đa 100 triệu khách mỗi năm.
Với tổng chi phí 16 tỷ USD cho toàn bộ dự án, việc đánh giá hiệu quả đầu tư là vô cùng cần thiết. Để có cái nhìn khách quan, chúng ta sẽ so sánh Sân bay Long Thành với các dự án sân bay lớn trong khu vực.
So sánh quốc tế: Bài học từ Sân bay Changi (Singapore)
Sân bay Changi của Singapore thường được xem là một trong những sân bay tốt nhất thế giới và là hình mẫu mà nhiều quốc gia muốn học hỏi.
Lịch sử và chi phí ban đầu của Changi
Changi được xây dựng và đưa vào hoạt động năm 1981, khoảng 16 năm sau khi Singapore giành độc lập. Với tầm nhìn biến Singapore từ một hòn đảo ít tài nguyên thành một trung tâm trung chuyển toàn cầu, chính phủ Singapore đã mạnh tay đầu tư vào Changi.
Việc xây dựng Sân bay Changi là một trong những quyết định đầu tư đúng đắn nhất của Singapore.
Tại thời điểm năm 1981, chi phí xây dựng Changi là khoảng 700 triệu USD. Nếu tính cả lạm phát, con số này tương đương khoảng 2,5 tỷ USD ở thời điểm hiện tại. Khoản đầu tư này chiếm tới 5% GDP của Singapore vào thời điểm đó – một tỷ lệ rất lớn.
Mở rộng và tổng chi phí của Changi
Changi liên tục được mở rộng với các nhà ga Terminal 2, 3, 4 và hiện đang xây dựng Terminal 5. Riêng chi phí cho Terminal 5 đã là khoảng 4 tỷ USD. Tổng cộng, dự án Sân bay Changi, bao gồm cả lạm phát và các giai đoạn mở rộng, có tổng chi phí ước tính khoảng 15 tỷ USD.
Với sức chứa hiện tại khoảng 90 triệu khách mỗi năm, Changi không chỉ là cửa ngõ đón khách du lịch mà còn là điểm đến đầu tiên cho rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài đến Singapore. Trải nghiệm tuyệt vời tại Changi, từ dịch vụ đến tiện ích, đã tạo ấn tượng tốt đẹp về Singapore trong lòng du khách. Dù đã đạt công suất 65 triệu khách vào năm 2025, Changi vẫn tiếp tục mở rộng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong tương lai.
So sánh quốc tế: Sân bay Bangkok (Thái Lan)
Thái Lan, một quốc gia có GDP và quy mô kinh tế khá tương đồng với Việt Nam, cũng sở hữu một sân bay quốc tế lớn là Sân bay Suvarnabhumi (Bangkok).
Chi phí và công suất của Sân bay Bangkok
Sân bay Suvarnabhumi được xây dựng cách Bangkok khoảng 30km và đi vào hoạt động năm 2006. Sân bay này có sức chứa ban đầu khoảng 65 triệu khách. Tuy nhiên, đến năm 2025, sân bay đã đạt ngưỡng với khoảng 63 triệu khách, buộc Thái Lan phải tiếp tục mở rộng.
Chi phí xây dựng giai đoạn 1 của Sân bay Bangkok vào năm 2006 là khoảng 5 tỷ USD. Nếu tính cả trượt giá đến thời điểm hiện tại, con số này tương đương khoảng 8 tỷ USD. Khoản đầu tư này chiếm khoảng 2,3% GDP của Thái Lan tại thời điểm đó.
So sánh chi phí giữa Long Thành và Bangkok
| Khoản mục | Sân bay Long Thành (Giai đoạn 1) | Sân bay Bangkok (Giai đoạn 1) |
|---|---|---|
| Chi phí (ước tính hiện tại) | 5,4 tỷ USD | 8 tỷ USD |
| Tỷ lệ so với GDP quốc gia | 1,1% (GDP Việt Nam 2025) | 2,3% (GDP Thái Lan 2006) |
So với giai đoạn 1 của Sân bay Bangkok, chi phí xây dựng Sân bay Long Thành không phải là quá đắt.
Thái Lan hiện có kế hoạch mở rộng sức chứa của Sân bay Bangkok lên khoảng 150 triệu khách vào năm 2033. Với sức chứa mục tiêu 100 triệu khách của Sân bay Long Thành sau 3 giai đoạn, kế hoạch xây dựng của Việt Nam có vẻ khá chuẩn chỉnh và phù hợp với xu hướng phát triển của các sân bay lớn trong khu vực.
Yếu tố thành công ngoài chi phí: Vận hành và trải nghiệm khách hàng
Chi phí và sức chứa chỉ là một phần của câu chuyện. Để một dự án sân bay thành công, còn nhiều yếu tố quan trọng khác cần được xem xét:
- Cách vận hành: Sân bay cần được vận hành hiệu quả, an toàn và chuyên nghiệp.
- Trải nghiệm hành khách: Một sân bay tốt sẽ mang lại trải nghiệm thoải mái, tiện lợi cho hành khách. Khi hành khách cảm thấy hài lòng với chất lượng dịch vụ, sự sạch sẽ và tiện nghi, họ có xu hướng dành nhiều thời gian hơn để mua sắm, ăn uống, từ đó giúp sân bay tăng nguồn thu nhập.
- Khuyến khích chi tiêu: Hiện nay, Việt Nam đang đối mặt với vấn đề khách du lịch có sức chi tiêu thấp hơn so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore và Malaysia. Đây là một thách thức lớn trong việc xây dựng sân bay mới và khuyến khích du khách chi tiêu nhiều hơn, mang lại lợi nhuận cho sân bay và nền kinh tế.
- Cơ hội cho nhà đầu tư: Sân bay cần tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, mang đến trải nghiệm tốt để họ có thể dễ dàng tìm hiểu và đầu tư vào thị trường Việt Nam.
Vấn đề đồng bộ và kết nối
Một trong những lo ngại hiện tại là việc Sân bay Long Thành đang được xây dựng nhưng chưa có kế hoạch kết nối đồng bộ giữa sân bay này và Sân bay Tân Sơn Nhất. Giai đoạn một của Long Thành đã gần hoàn thành, nhưng các tuyến đường nối vẫn đang gặp nhiều vấn đề, khiến việc kết nối giữa sân bay cũ và sân bay mới chưa thông suốt.
Đây có phải là dấu hiệu cho thấy Việt Nam chưa có kế hoạch kỹ càng và toàn diện trong việc xây dựng một hệ thống sân bay quốc gia đồng bộ? Việc thiếu kết nối có thể gây ra nhiều bất tiện cho hành khách và ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác của cả hai sân bay.
Kết Luận
Dự án Sân bay Long Thành với tổng chi phí 16 tỷ USD là một khoản đầu tư khổng lồ, nhưng khi so sánh với các dự án sân bay lớn trong khu vực như Changi (Singapore) và Bangkok (Thái Lan), chi phí này không hẳn là quá đắt đỏ. Kế hoạch xây dựng với sức chứa 100 triệu khách cũng khá phù hợp với xu hướng phát triển của ngành hàng không.
Tuy nhiên, thành công của Long Thành không chỉ nằm ở quy mô và chi phí, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào cách vận hành, khả năng mang lại trải nghiệm tốt cho hành khách, và đặc biệt là việc khuyến khích chi tiêu từ du khách. Vấn đề kết nối đồng bộ giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất cũng là một điểm cần được giải quyết triệt để để đảm bảo hiệu quả khai thác tối đa.
Bạn nghĩ sao về chi phí 16 tỷ USD cho Sân bay Long Thành? Liệu đây có phải là một khoản đầu tư hợp lý để thay thế Sân bay Tân Sơn Nhất đang quá tải, và Việt Nam cần làm gì để đảm bảo dự án này thực sự thành công? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn tại cộng đồng Stag trên Facebook: Stag - Giáo dục tài chính và đầu tư bền vững
Muốn nâng cao kỹ năng tài chính và đầu tư? Stag cung cấp các khóa học phân tích báo cáo tài chính và đầu tư quỹ mở/ETF — được truyền tải đơn giản, dễ hiểu, không cần nền tảng tài chính chuyên sâu.